Trzciński, Wojciech Stanisław

Kompozytor muzyki rozrywkowej, filmowej i teatralnej, aranżer, pianista i gitarzysta, dyrygent, producent muzyczny, wydawca, prezes i dyrektor przedsiębiorstw branży rozrywkowej, który przez wiele lat był szefem muzycznym i artystycznym festiwali w Sopocie i Opolu, a także kierował licznymi instytucjami kulturalnymi. Już z tego powodu o panu Trzcińskim można by długo i wiele pisać, jednak oczywiste jest, że Polacy znają go przede wszystkim jako kompozytora, który stworzył ponad 300 piosenek, utworów instrumentalnych i muzyki do filmu i teatru, dlatego też poniższy krótki zarys sylwetki kompozytora skupia się na dokonaniach muzycznych.

Wojciech Trzciński urodził się 22 lipca 1949 roku w Warszawie.
Zadebiutował jako piosenkarz i kompozytor w 1969 roku na Kiermaszu Piosenki Studenckiej w warszawskim klubie Medyk.

Braunek, Małgorzata

Aktorka filmowa, telewizyjna i teatralna, nauczycielka zen. Urodziła się 30 stycznia 1947 roku w Szamotułach, zmarła 23 czerwca 2014 roku w Warszawie. Zagrała w blisko czterdziestu filmach, serialach i widowiskach Teatru Telewizji, między innymi główne role w „Polowaniu na muchy” Andrzeja Wajdy, „Trzeciej części nocy” Andrzeja Żuławskiego i „Lalce”, serialu Ryszarda Bera. Największą popularność przyniosła jej rola Oleńki Billewiczówny w „Potopie” Jerzego Hoffmana.

Z początkiem lat siedemdziesiątych pojawiła się dwukrotnie na scenie w nieskomplikowanych rolach u Adama Hanuszkiewicza w Teatrze Narodowym. Za właściwy „debiut” sceniczny aktorka uważa dopiero rolę Elżbiety Vogler w autorskim przedstawieniu Krystiana Lupy „Persona. Ciało Simone” w Teatrze Dramatycznym w Warszawie (2010).
U szczytu sławy, na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, aktorka zerwała z dotychczasowym życiem i zniknęła z ekranów.

Fronczewski, Piotr

Aktor, piosenkarz, reżyser i satyryk, którego nie trzeba przedstawiać żadnemu Polakowi. Laureat ponad 20 nagród filmowych, który już od kilku dekad nie schodzi z czołówek list najpopularniejszych aktorów polskich.

        Piotr Fronczewski urodził się 8 czerwca 1946 r. w Łodzi jako dziecko Władysława i Bogny z domu Duszyńskiej. Dzięki ojcu pracującemu wówczas w teatrze często przebywał w środowisku aktorskim i jeszcze jako 11-letnie dziecko zagrał po raz pierwszy w niewielkiej roli Kazika w spektaklu „Żołnierz królowej Madagaskaru” zrealizowanym dla TVP już w 1957 roku. Tam dostrzegł go Stanisław Jędryka, który kilka miesięcy później, podczas ustalania obsady do filmu „Wolne miasto” zaproponował Stanisławowi Różewiczowi obsadzenie młodego Piotra w roli Bogusia, syna jednego z bohaterskich obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku w 1939r.

Pietrzak, Jan Stefan

26 kwietnia 1937 r. na warszawskim Targówku przyszedł na świat pan Jan Pietrzak, którego osoby żadnemu prawdziwemu Polakowi chyba nie musimy objaśniać.

            Satyryk, aktor, autor i wykonawca licznych piosenek, a przede wszystkim Człowiek–legenda, który od czasu założenia w 1967 roku (istniejącego do dzisiaj!) kabaretu „Pod Egidą” stał się w PRL prawdopodobnie jednym z najbardziej inwigilowanych artystów...

Matuszkiewicz, Jerzy „Duduś”

– Podejrzewam, że „Duduś” urodził się z saksofonem – żartował dziennikarz Jerzy Iwaszkiewicz w 2003 roku w audycji radiowej Magdy Mikołajczuk – Jak myślę o nim to myślę wyłącznie o saksofonie. Pamiętam jak grał na Kalatówkach (ośrodek narciarski w Tatrach - przyp. red.). Wtedy Polański przyjeżdżał, niestworzone rzeczy się działy. On tak grał, że myślmy nawet przestali pić piwo.
        Jerzy „Duduś” Matuszkiewicz to jedna z najważniejszych osobistości polskiej sceny jazzowej, muzycznej i… filmowej. Bez jego muzyki popularne do dzisiaj seriale telewizyjne z czasów PRL–u "Czterdziestolatek", "Janosik" czy "Alternatywy 4" po prostu nie byłyby tymi samymi serialami, a kompozycje pana Matuszkiewicza stanowią ścieżki dźwiękowe ogromnej ilości filmów i seriali z tego okresu.

        Urodził się 10 kwietnia 1928 r. w Jaśle, jednak dzieciństwo spędził wraz z rodziną w jeszcze polskim wtedy Lwowie, gdzie uczył się gry na akordeonie i fortepianie.

Hoffman, Jerzy

Urodziny obchodzi dzisiaj jeden z ostatnich żyjących Wielkich Reżyserów polskich, pan Jerzy Hoffman, który urodził się 15 marca 1932 roku w Krakowie.

W 1940 roku został wywieziony na Syberię, skąd wrócił do Polski po zakończeniu wojny. W 1955 roku ukończył wydział reżyserii na moskiewskim WGiK-u. W tym samym roku debiutował jako reżyser - wraz z Edwardem Skórzewskim zrealizował dwa filmy dokumentalne.
W roku 1959 dostał Złoty Krzyż Zasługi. W 1982 roku otrzymał dyplom Ministra Spraw Zagranicznych za zasługi w propagowaniu kultury polskiej za granicą (za rok 1981). W 1983 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Od 1983 do 1987 roku był wiceprezesem ZG SFP, a w latach 1987-1989 członkiem Komitetu Kinematografii. W 1988 roku nadano mu tytuł honorowy Rady Państwa - "Zasłużony dla kultury polskiej".

Żuławski, Andrzej – Orzeł z podciętymi skrzydłami

17 lutego 2016 roku odszedł w wieku 75 lat pan Andrzej Żuławski, jeden z kilku najbardziej utalentowanych reżyserów polskich znanych na całym świecie.

        Urodził się 22 listopada 1940 roku we Lwowie jako sawjeckij grażdanin (obywatel Związku Sowieckiego) Andriej Mirosławowicz Żuławski. Oczywiście był Polakiem, a obywatelem ZSRS „tylko” dlatego, że po niemiecko-sowieckim IV Rozbiorze Polski jego rodowity Lwów trafił pod okupację sowiecką (zresztą niedługo, bo już pół roku później znalazł się pod okupacją niemiecką). Jego ojcem był polski pisarz i dyplomata Mirosław Żuławski, który był bratankiem ogromnie popularnego na przełomie wieków pisarza fantastyki, Jerzego Żuławskiego (znanego do dzisiaj m.in. z „Trylogii księżycowej”). Ojciec Andrzeja po sowieckiej napaści na Polskę wręcz cudem uchował się przed zesłaniem na Sybir, a po ataku III Rzeszy na Sowietów i przejęciu miasta przez Niemców podjął działalność w Armii Krajowej, dla której  redagował oficjalne „bibuły”, czyli podziemne biuletyny informacyjne AK.

Wilhelmi, Roman Zdzisław

Ogromnie popularny aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, zapamiętany jako dozorca Stanisław Anioł z serialu „Alternatywy 4”, tytułowy bohater z „Kariery Nikodema Dyzmy”, czy Olgierd Jarosz z „Czterej pancerni i pies”.

Urodził się 6 czerwca 1936 roku w Poznaniu. Miał dopiero 55 lat gdy zmarł 3 listopada 1991 roku w Warszawie.

Roman Wilhelmi zagrał w 40 filmach i 60 sztukach teatralnych.

Był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów w historii.

Odeszli, lecz ich dziedzictwo trwa...

Ludzie filmu i kultury, których straciliśmy w ostatnich dwunastu miesiącach:

Żubryd, Antoni

        Urodziwa córka nieźle prosperującego rolnika z Tyrawy Wołoskiej, nastoletnia wtedy Ania, wczesnym wieczorem 31 grudnia 1917 roku wraz z przyjaciółką udała się na noworoczną zabawę zorganizowaną dla pracujących dla niego bezrolnych chłopów przez zamożnego Żyda, Herschela Langsama. Prawdopodobnie po raz pierwszy w życiu trafiła na zabawę dla dorosłych bez nadzoru rodziców. Z pewnością chciała się choć raz dobrze zabawić, ostatecznie dookoła trwała najkrwawsza wojna w całej dotychczasowej historii ludzkości i nie było widać jej końca...
Tam poznała przystojnego Polaka, oficera austriackiej armii C.K., którego czar i urok, wzmocnione wypitym alkoholem, nie pozostały obojętne dla młodziutkiej Ani. I tak niezamężna Anna Wołoszyn po 9 miesiącach powiła 4 września 1918 roku zdrowego chłopczyka, któremu po ojcu nadała imię Antoni, a „Wielka Wojna”, jak wtedy nazywano I wojnę światową, już wkrótce dobiegła końca.

Grechuta, Marek Michał

Wokalista, autor tekstów, kompozytor i poeta, urodził się 10 grudnia 1945 roku w Zamościu, zmarł 9 października 2006 roku w Krakowie. Znany przede wszystkim ze swej pasji muzycznej, Grechuta nteresował się także rzeźbą i filozofią.

        Marek Grechuta jawi się jako jeden z najbardziej oryginalnych artystów polskiej muzyki popularnej. Interpretował zarówno własne teksty, jak i wiersze polskich poetów od przełomu poprzednich wieków do współczesności, współpracował z wieloma wybitnymi instrumentalistami. Łączył ze sobą różne elementy muzyki, od rocka progresywnego i nowoczesnego jazzu z elementami muzyki etnicznej po muzykę klasyczną. Wpisał się do największych indywidualności polskiej sceny muzycznej, pozostając jednak zawsze poza jej głównym nurtem.

Polskie radio. Początki

18 sierpnia 1925 r. powstało Polskie Radio.
Było jednym z ostatnich w Europie.

        Podczas gdy Polacy zmuszeni zostali do nierównej walki z Rosją sowiecką o zachowanie swej świeżo odzyskanej niepodległości, Śląsk spływał powstańczą krwią polskich patriotów, a Wielkopolska dopiero co zwyciężyła z Niemcami w jeszcze innym powstaniu, w odległych Stanach Zjednoczonych od początków 1920 roku rozgłośnie radiowe powstawały jak przysłowiowe grzyby po deszczu.
Gorączka radiowa w krótkim czasie ogarnęła cały cywilizowany świat. Od Buenos Aires przez australijskie Sydney aż po Londyn, w ciągu następnych 2 lat wszędzie powstawały rozgłośnie radiowe...

Płażewski, Jerzy

5 sierpnia 2015 roku zmarł nieodżałowany nestor polskiej krytyki filmowej, historyk filmu i autor licznych książek i artykułów prasowych na tematy filmowe - pan Jerzy Płażewski.

Był synem fotografa Ignacego Płażewskiego, który samemu był wielkim patriotą polskim, członkiem tajnego harcerstwa polskiego i uczestnikiem walk o niepodległość Polski w latach 1918-1920, a w wolnej II RP stał się wydawcą Biblioteki Domu Polskiego - najtańszej polskiej książki w prenumeracie dostępnej praktycznie dla każdego Polaka. Nic dziwnego więc, że jego syn Jerzy, urodzony w wolnej już Polsce 27 sierpnia 1924 r. w Siedlcach, został od dzieciństwa wychowany przez ojca na prawdziwego polskiego patriotę.

Walaciński, Adam

4 sierpnia 2015 roku odszedł od nas pan Adam Walaciński, kompozytor, krytyk muzyczny i pedagog, urodzony 18 września 1928 w Krakowie. Szerokiej publiczności znany jako twórca muzyki do serialu „Czterej pancerni i pies” oraz filmu „Faraon”.
Naukę gry na skrzypcach rozpoczął już w wieku 8 lat. Po wojnie był prywatnym uczniem wybitnego wirtuoza Wacława Niemczyka (1945-46). W 1947 rozpoczął studia w klasie skrzypiec Eugenii Umińskiej w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. W 1952 zrezygnował z Wydziału Instrumentalnego i przeniósł się do klasy kompozycji Artura Malawskiego. Wkrótce jednak przerwał studia. Został prywatnym uczniem Stefana Kisielewskiego.

Makuszyński, Kornel

W staropolskim Stryju (obecnie "Стрий", od 1945 roku pod okupacją sowiecką, a po rozpadzie ZSRS od 1991 do dzisiaj pod okupacją ukraińską) 8 stycznia 1884 roku urodził pan Kornel Makuszyński. Był siódmym z kolei dzieckiem i jedynym synem Julii z Ogonowskich i Edwarda Makuszyńskiego, emerytowanego pułkownika wojsk austriackich, urzędnika galicyjskiego, pisarza gminnego kancelarii urzędu w Brzozowej koło Krosna. Ojciec zmarł, gdy Kornel miał dziesięć lat. Po kolejnych dwóch latach spędzonych w Stryju, relegowano go z tamtejszego gimnazjum za satyrę na duchownego, który zabraniał uczniom ryzykownych zabaw:

Na próżno jędza

w ubraniu księdza

z lodu nas spędza!

W pierwszej b klasie

w zimowym czasie

nikt mu nie da się!

Lesman, Jan Wiktor – Jan Brzechwa

Równo 50 lat temu w Warszawie zmarł jeden z najbardziej znanych Polakom poetów, Jan Lesman - znany przede wszystkim pod swym pseudonimem artystycznym jako
Jan Brzechwa.

Brzechwa był Polakiem urodzonym w żydowskiej rodzinie. Podobnie, jak niektórzy Żydzi urodzeni i wychowani na terytoriach Rzeczypospolitej, uważał siebie za Polaka i był polskim patriotą, który uczestniczył w walce o odrodzenie Rzeczpospolitej w 1918 roku, a potem w wojnie z Rosją sowiecką.

Wybitny prawnik, satyryk i poeta, Brzechwa tworzył w cieniu swego genialnego krewniaka, Bolesława Leśmiana. Był estetą i elegantem, wiernym przyjacielem a zarazem okrutnym lowelasem, który nie potrafił żyć bez kobiecego ciepła. Mąż trzech kobiet i ojciec jednej córki. Pogodny, dowcipny i pełen pasji. Namiętny brydżysta... To tylko niektóre z mniej znanych obliczy autora „Akademii Pana Kleksa”, zaprezentowanych na podstawie wyśmienicie napisanej biografii „Brzechwa nie dla dzieci” autorstwa Mariusza Urbanka.

Kobuszewski, Jan

O mało wcale by się nie urodził. Z uwagi na późny wiek matki i nieprawidłową ciążę zagrażającą jej życiu, lekarze zgodnie naciskali na dokonanie aborcji.
– Prędzej sama umrę, niż miałabym własne dziecko zgładzić – upierała się jego mama i wbrew wszystkim przeciwnościom ciążę donosiła, a gdy 19 kwietnia 1934 roku w domu przy ul. Nadwiślańskiej 3 na warszawskim Nowym Bródnie przyszedł na świat cały i zdrowy Janek – lekarze uznali to za cud.

Ten obdarzony niebywałym talentem komediowym znany aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, zgodnie z wolą matki miał jednak zostać księdzem. Matka nawet nie dopuszczała myśli, aby jej syn miał być artystą.
– Daleko mi do świętego, więc poszedłem za drugą miłością, teatrem. W odróżnieniu od Jana Pawła II. Zawsze śmieję się, że jestem jego odwrotnością. Jan Paweł II był aktorem, który został księdzem. Ja miałem być księdzem, a zostałem… wiadomo – powiedział Jan Kobuszewski w jednym z wywiadów.

Bitwa pod Warką

Równo 460 lat temu wojska polskie odniosły pierwsze zwycięstwo w walce ze szwedzkimi najeźdźcami, które znacznie przyczyniło się do późniejszego zakończenia „potopu szwedzkiego”. Ponieważ już pisaliśmy o tym zwycięstwie, na dzisiejszą okrągłą rocznicę tej bitwy przytaczam słowa nieznanego autora sprzed ponad półtora wieku, jakie zostały opublikowane w numerze 132 „Tygodnika Illustrowanego” z 1862 roku.
Pisownia oryginalna!

---

     Z początkiem 1656 r. pomyślność najazdu szwedzkiego w Polsce dosięgła swego szczytu. Wprawdzie Częstochowa ocalała od napaści Millera, ale większa część kraju i obie stolice były w posiadaniu Karola Gustawa, który tylko co zhołdowawszy sobie miasta pruskie Toruń, Grudziądz, Chełm i kilka pomniejszych, 18 stycznia zawarł przymierze zaczepne i odporne z elektorem brandenburskim., Był to tryumf niepospolity, zapewniający mu ważne na przyszłość korzyści.
      Ale już nad głowami napastników gromadziły się chmury, z których coraz częściej wypadał groźny dla nich błysk rozbudzonej cnoty obywatelskiej.

Kowalewski, Krzysztof

Polski aktor filmowy, telewizyjny, teatralny i radiowy znany głównie z licznych ról komediowych, pan Krzysztof Kowalewski, odszedł 6 lutego 2021 roku w wieku 83 lat.

Urodził się 20 marca 1937 roku w Warszawie. Jego ojciec Cyprian Leon Kowalewski był oficerem rezerwy Wojska Polskiego. Podczas niemiecko-sowieckiego napadu na Polskę we wrześniu 1939 roku trafił do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku. Rok później został rozstrzelany w Charkowie podczas sowieckiego ludobójstwa inteligencji polskiej.
Matka była przedwojenną aktorką teatrów polskich. W rzeczywistości nazywała się Elżbieta Pelagia Herszaft i pochodziła z żydowskiej rodziny ze Lwowa, ale najpierw używała pseudonimu scenicznego „Lidia Czachurska”, zaś po ślubie z ojcem Krzysztofa przyjęła nazwisko męża Kowalewska, ukrywając swe pochodzenie nawet przed synem.
– Mama miała tzw. dobry wygląd. Była piękną kobietą o blond włosach i niebieskich oczach. Funkcjonowała jako aryjka. Ona przez wojnę przeszła jak taran. Była twarda, nie rozczulała się nad sobą. Upór matki uratował mi życie – opowiadał Krzysztof Kowalewski w książce „Taka zabawna historia”.

Łomnicki, Tadeusz

Tadeusz Łomnicki był jednym z najbardziej utalentowanych aktorów polskich okresu PRL-u.
Jak pisano jeszcze za jego życia, był aktorem o nieograniczonych możliwościach wyrazu i umiejętnościach przeistaczania się. Do historii teatru przeszły jego role Orestesa w Ifigenii w Taurydzie Goethego, Artura Ui w Karierze Artura Ui Brechta, Solonego w Trzech siostrach Czechowa, Łatki w Dożywociu Fredry, Kapitana Edgara w Play Strindberg Dürrenmatta w reżyserii Andrzeja Wajdy – wszystkie w Teatrze Współczesnym, a także jego Prysypkin w Pluskwie Majakowskiego w Teatrze Narodowym oraz Horodniczy w Rewizorze Gogola i Sager w Stalinie Salvatore’a w Teatrze TV.

Urodził się 18 lipca 1927 roku w staropolskim mieście Podhajce (od 1939 roku pod okupacją sowiecką, a od 1991 pod okupacją ukraińską) w rodzinie zdominowanej przez ojca-socjalistę.